Słupy energetyczne na prywatnym gruncie i rozpięte między nimi przewody wyłączają część działki ze swobodnej zabudowy, co wymusza dopasowanie projektu domu do sieci. Właścicielowi przysługuje jednak rekompensata, potocznie określana jako odszkodowanie za ustanowienie służebności przesyłu, a w Kodeksie cywilnym – jako odpowiednie wynagrodzenie.
Pas technologiczny a projekt domu
Szerokość pasa technologicznego napowietrznej linii elektroenergetycznej ustala się z uwzględnieniem jej napięcia, konstrukcji oraz oddziaływania na otoczenie. Nie można zatem przypisywać wszystkim liniom danego napięcia jednakowej szerokości pasa. Dopuszczalność zabudowy pod przewodami lub w ich sąsiedztwie wymaga oceny właściwych przepisów, ustaleń planistycznych oraz wymagań bezpieczeństwa odnoszących się do konkretnej infrastruktury. Uzgodnienia z operatorem należy uzyskać w przypadkach przewidzianych prawem. Obowiązek udostępnienia nieruchomości oraz jego zakres powinny wynikać z przysługującego operatorowi tytułu prawnego lub przepisów ustawy. Konieczność zapewnienia dostępu do urządzeń może wpływać na usytuowanie ogrodzenia i organizację dojazdu.
Skutki przebiegu linii nad działką budowlaną mogą różnić się od ograniczeń dotyczących gruntu rolnego. Istotne znaczenie mają ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przy jego braku – wydanej decyzji o warunkach zabudowy, oraz rzeczywiste i prawnie dopuszczalne możliwości wykorzystania nieruchomości. Ocenie podlega zakres ograniczenia tych możliwości i jego wpływ na wartość gruntu; samo istnienie infrastruktury nie oznacza utraty własności części działki.
Tytuł prawny operatora a rodzaje roszczeń
W Helpum w pierwszej kolejności ustalamy, czy przedsiębiorca dysponuje skutecznym tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości, wynikającym z umowy, decyzji administracyjnej lub nabycia służebności przez zasiedzenie. W razie jego braku oceniamy podstawy ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem oraz dochodzenia zapłaty za bezumowne korzystanie z gruntu za okres miniony, z uwzględnieniem przedawnienia. Analizujemy również możliwość uwzględnienia trwałego obniżenia wartości nieruchomości w wynagrodzeniu za ustanowienie służebności. Ewentualne odrębne roszczenia odszkodowawcze wymagają samodzielnej podstawy prawnej i nie mogą prowadzić do podwójnej kompensacji tego samego uszczerbku. Podstawę prawną i zakres poszczególnych żądań precyzujemy już w wezwaniu kierowanym do operatora.
Od czego zależy wysokość wynagrodzenia?
Przepisy nie określają jednolitych stawek za słup ani metr sieci. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu ustala się indywidualnie, stosownie do stopnia ingerencji w prawo własności i uciążliwości obciążenia.
Przy wycenie uwzględnia się wartość rynkową gruntu, powierzchnię pasa służebności, rodzaj i usytuowanie urządzeń oraz zakres korzystania przez przedsiębiorcę, w tym częstotliwość prac serwisowych. Przy braku odpowiednich danych rynkowych wartość służebności określa się jako iloczyn powierzchni pasa, odpowiednio ustalonej wartości jednostkowej gruntu i współczynnika korzystania. Dla urządzeń podziemnych można przyjąć współczynnik do 0,3, dla nadziemnych do 0,5, a dla naziemnych 1. W szczególnych przypadkach dopuszczalne jest podwyższenie dwóch pierwszych wartości.
Jak przygotować się do negocjacji?
Przed rozmowami z zakładem energetycznym lub złożeniem wniosku do sądu należy ustalić przebieg urządzeń, szerokość pasa, historię korzystania z gruntu i dokumenty operatora. Pomocne są mapa zasadnicza, księga wieczysta i opinia rzeczoznawcy majątkowego. Na tej podstawie specjaliści Helpum weryfikują tytuł prawny przedsiębiorcy i ustalają, w jakiej wysokości zasadne jest roszczenie o odszkodowanie za ustanowienie służebności przesyłu, zanim właściciel przyjmie ugodę. Wczesna analiza ułatwia też zaprojektowanie domu z uwzględnieniem pasa technologicznego.









